جعبه فیوز چیست؟

کارشناس فنی

جعبه فیوز چیست و چرا باید از آن استفاده کرد؟

جعبه فیوز(Fuse Box)، محفظه‌ای است که تمام فیوزها، محافظ مرکزی ساختمان و محافظ جان داخل آن قرار می‌گیرد .به زبان ساده برق ورودی ابتدا وارد جعبه فیوز می‌شود و از آنجا به قسمت‌های مختلف خانه پخش می‌گردد و وظیفه‌اش این است که اگر در برق مشکلی مثل اتصال کوتاه یا اضافه‌بار رخ دهد، همان بخش را قطع کند تا از وسایل و سیم‌کشی محافظت شود.

ویس مقاله جعبه فیوز چیست را برای شما آماده کرده ایم تا اگر زمان خواندن مقاله را ندارید جواب سوال خود را دریافت کنید.

در ادامه به اهمیت جعبه فیوز، مزایای جعبه فیوز مینیاتوری، انواع جعبه فیوز از نظر (کاربرد، نصب، ماژول، جنس و مقاومت، شبکه فاز)، عملکرد جعبه فیوز و … میپردازیم.

 مزایای جعبه فیوز مینیاتوری و اهمیت استفاده از آن

جعبه فیوز مینیاتوری باعث نظم‌دهی و مدیریت بهتر برق ساختمان می‌شود، چون همه فیوزها و تجهیزات لازم در یک محل مشخص و قابل دسترس نصب می‌شوند و مدارهای مختلف مثل روشنایی، پریزها و وسایل پرمصرف از هم جدا می‌گردند؛ در نتیجه اگر در یکی از مدارها مشکلی مثل اضافه‌بار یا اتصال‌کوتاه پیش بیاید فقط همان بخش قطع می‌شود و بقیه قسمت‌ها به کارشان ادامه می‌دهند، همچنین قرار گرفتن سیم‌ها و تجهیزات داخل یک محفظه امن، خطر تماس با برق، اتصال اتفاقی و آسیب دیدن تجهیزات را کمتر می‌کند و عیب‌یابی و سرویس را سریع‌تر و راحت‌تر می‌سازد.
در ادامه جدول مزایای استفاده از جعبه فیوز ارائه شده است تا در یک نگاه بتوانید اهمیت و فواید آن را مشاهده کنید.

نحوه عملکرد جعبه فیوز چگونه است ؟

عملکرد جعبه فیوز به این صورت است که برق ابتدا از کنتور وارد کلید اصلی می‌شود و بعد به جعبه فیوز می‌رود. هر قسمت خانه یک کلید مینیاتوری مخصوص دارد که جریان برق آن بخش را کنترل می‌کند. اگر اتفاقی مثل اتصال کوتاه یا جریان زیاد رخ دهد، فیوز همان لحظه برق آن بخش را قطع می‌کند. این کار باعث می‌شود سیم‌ها و وسایل برقی آسیب نبینند و خطر آتش‌سوزی یا برق‌گرفتگی کاهش پیدا کند. بعد از اینکه مشکل برطرف شد، می‌توان کلید فیوز را دوباره روشن کرد و برق به حالت عادی بازمی‌گردد.

انواع جعبه فیوز برق ساختمان از نظر روش نصب

جعبه‌ فیوز از نظر روش نصب به سه نوع اصلی تقسیم می‌شوند و  انتخاب نوع مناسب آن بستگی به مکان نصب، نیاز دسترسی و ظاهر ساختمان دارد.

جعبه فیوز روکار (Surface-Mounted)

جعبه فیوز روکار کاملاً روی سطح دیوار نصب می‌شود و برای قرارگیری آن نیازی به تخریب، شیار‌زنی یا ایجاد حفره در دیوار وجود ندارد. معمولاً در فضاهایی استفاده می‌شود که سرعت نصب اهمیت دارد یا امکان ایجاد تغییرات در دیوار وجود ندارد. از نظر دسترسی بسیار مناسب هستند، زیرا هنگام تعمیرات، تعویض فیوز یا اضافه‌کردن مدارهای جدید، برق‌کار بدون دردسر می‌تواند به اجزای داخل آن دسترسی پیدا کند.

محصولات پیشنهادی

جعبه فیوز روکار دناالکتریک 8عددی ۳۶۹,۰۰۰ تومان مشاهده بیشتر

جعبه فیوز 6 عددی روکار دنا الکتریک ۱۱۹,۰۰۰ تومان مشاهده بیشتر

جعبه فیوز 4 عددی روکار دنا الکتریک ۷۹,۰۰۰ تومان مشاهده بیشتر

جعبه فیوز 2 عددی روکار دنا الکتریک ۴۹,۰۰۰ تومان مشاهده بیشتر

جعبه فیوز توکار (Flush-Mounted)

جعبه فیوز توکار درون دیوار، کابینت یا سازه‌های هم‌سطح نصب می‌شود و پس از اجرای کامل، سطح دیوار کاملاً صاف و یک‌دست باقی می‌ماند. در جعبه‌های توکار، بدنه اصلی داخل دیوار پنهان است و تنها درِ جعبه قابل مشاهده می‌باشد؛ به همین دلیل نسبت به ضربه، گردوغبار و آسیب‌های محیطی حفاظت بیشتری دارد و ایمنی بالاتری فراهم می‌کند.

محصولات پیشنهادی

جعبه فیوز 16 عددی توکار دنا الکتریک ۴۹۹,۰۰۰ تومان مشاهده بیشتر

جعبه فیوز 12 عددی توکار دنا الکتریک ۳۹۹,۰۰۰ تومان مشاهده بیشتر

جعبه فیوز 8 عددی توکار دنا الکتریک ۲۹۹,۰۰۰ تومان مشاهده بیشتر

جعبه فیوز 6 عددی توکار دنا الکتریک ۱۹۹,۰۰۰ تومان مشاهده بیشتر

جعبه فیوز 2 عددی روکار دنا الکتریک ۴۹,۰۰۰ تومان مشاهده بیشتر

جعبه فیوز نیمه توکار (Semi-Flush)

جعبه فیوز نیمه‌توکار حالتی میان جعبه‌های روکار و توکار است، به این معنا که بخشی از بدنه داخل دیوار قرار می‌گیرد و بخشی دیگر بیرون از سطح دیوار باقی می‌ماند. این طراحی ترکیبی باعث می‌شود ظاهر جعبه نسبت به مدل روکار زیباتر و هماهنگ‌تر با دکوراسیون باشد، بدون اینکه نیاز به تخریب عمیق یا شیارزنی کامل دیوار وجود داشته باشد. به همین دلیل، در ساختمان‌هایی که امکان ایجاد حفرهٔ کامل در دیوار وجود ندارد، مثل دیوارهای بتنی یا سازه‌های بازسازی‌شده، انتخاب بسیار مناسبی محسوب می‌شود.

در ادامه برای اینکه راحت تر و در یک نگاه بتوانید انواع جعبه فیوز را با هم مقایسه کنید، جدولی را برای شما آماده کرده ایم.

انواع جعبه فیوز از نظر تعداد ماژول / ظرفیت

جعبه‌ فیوز بر اساس تعداد ماژول و ظرفیت نصب کلیدها به دسته‌های مختلفی تقسیم می‌شوند و هر مدل برای تعداد مشخصی مدار برق طراحی شده تا بتوانید جریان برق را بهتر مدیریت کنید و در آینده هم امکان اضافه کردن مدارهای جدید وجود داشته باشد.

جعبه فیوز ۴ تایی

این مدل کوچک و جمع‌وجور است و معمولاً برای واحدهای خیلی کوچک، سوئیت‌ها، اتاق‌های مستقل یا مدارهای خاص تجهیزات خاص استفاده می‌شود. تعداد کلیدهایی که می‌توان نصب کرد محدود است.

جعبه فیوز ۶ تا ۱۲ تایی

یکی از رایج‌ترین مدل‌ها برای خانه‌های معمولی است. برای روشنایی، پریزها و وسایل برقی مختلف مناسب است و فضای کافی برای سازمان‌دهی مدارها و اضافه کردن مدارهای جدید در آینده دارد.

جعبه فیوز بالای ۱۲ تایی

مناسب ساختمان‌های بزرگ، ادارات، کارگاه‌ها یا محیط‌های صنعتی است. ظرفیت زیادی برای نصب کلیدهای مختلف دارد و امکان مدیریت هم‌زمان چندین مدار و افزایش ایمنی را فراهم می‌کند.

در ادامه جدول مقایسه انواع جعبه فیوز از نظر ظرفیت یا ماژول را برای شما قرار داده ایم تا در زمان شما صرفه جویی شود.

انواع جعبه فیوز بر اساس کاربرد

جعبه‌ فیوز به گونه‌ای طراحی می‌شوند که بتوانند نیازهای برق ساختمان‌های مختلف را برآورده کنند. بسته به اینکه ساختمان مسکونی، اداری یا صنعتی باشد و تعداد وسایل برقی چقدر زیاد است، جعبه‌ها ویژگی‌های متفاوتی دارند.

جعبه فیوز خانگی

این نوع برای خانه‌ها و آپارتمان‌ها مناسب است. معمولاً تعداد کمی کلید یا فیوز داخل آن قرار می‌گیرد و برای روشنایی، پریزها، کولر و وسایل خانگی کافی است. نصب آن ساده است و ظاهرش هم با دکور خانه هماهنگ است. امنیت لازم برای حفاظت از افراد و وسایل خانه فراهم می‌شود.

جعبه فیوز اداری

این جعبه مخصوص دفاتر و شرکت‌هاست، جایی که وسایل برقی بیشتری مثل سیستم روشنایی، کامپیوترها، شبکه و تهویه وجود دارد. ظرفیت آن بیشتر است و امکان دسته‌بندی مدارها وجود دارد تا جریان برق دچار مشکل نشود. می‌توان در آینده تجهیزات جدید هم به آن اضافه کرد.

جعبه فیوز صنعتی

برای کارخانه‌ها، کارگاه‌ها و محیط‌هایی که مصرف برق زیاد است ساخته شده است. بسیار مقاوم است و در برابر حرارت، رطوبت، گردوغبار و لرزش دوام می‌آورد. با ظرفیت بالای خود، امنیت سیستم برق را در محیط‌های پرخطر تضمین می‌کند و از خسارت‌های احتمالی جلوگیری می‌کند.

مجدد جدول مقایسه انواع جعبه فیوز بر اساس کاربرد برای شما تهیه کرده ایم تا در یک نگاه متوجه آن بشوید.

انواع جعبه فیوز بر اساس شبکه برق

جعبه‌ فیوز بر اساس نوع شبکه برق و میزان توان مصرفی، به سه گروه اصلی تقسیم می‌شوند تا هر ساختمان یا محیط کاری بتواند جعبه‌ای متناسب با نیاز خود انتخاب کند و ایمنی و پایداری برق حفظ شود:

جعبه فیوز تک‌فاز (Single Phase)

جعبه فیوز تک فاز برای خانه‌ها و واحدهای مسکونی کوچک مناسب است و بیشتر برای مدارهای روشنایی، پریزها و وسایل برقی با مصرف کم تا متوسط استفاده می‌شود. جریان کمتر دارد و ظرفیت آن محدود است، ولی برای نیازهای روزمره کافی است.

جعبه فیوز سه‌ فاز (Three Phase)

جعبه فیوز سه فاز مخصوص ساختمان‌های بزرگ، مراکز تجاری، کارگاه‌ها و تجهیزات پرمصرف است که می‌تواند جریان بالا را تحمل کند و برای موتورهای قدرتمند، سیستم‌های تهویه صنعتی، بالابرها و پمپ‌ها مناسب است. ساختار داخلی مقاوم‌تر و مجهز به شینه‌ها و کلیدهای قوی است تا برق را ایمن و پایدار مدیریت کند.

در ادامه جدول مقایسه جعبه فیوز تک فاز و سه فاز را برای شما تهیه کرده ایم، تا در زمان تان صرفه جویی شود.

انواع جعبه فیوز از نظر جنس و مقاومت

جعبه فیوز بسته به جنسی که دارند و میزان مقاومتشان در برابر شرایط محیطی مختلف، به چند دسته تقسیم می‌شوند. انتخاب درست جنس جعبه فیوز خیلی مهم است چون هم ایمنی برق ساختمان را تضمین می‌کند و هم عمر تجهیزات داخل آن را افزایش می‌دهد.

جعبه فیوز پلاستیکی

این نوع جعبه فیوز از پلاستیک مقاوم و عایق ساخته شده است. سبک است، قیمت مناسبی دارد و نصبش راحت است و برای خانه‌ها و دفاتر اداری بسیار مناسب است چون در برابر حرارت معمولی، رطوبت کم و خوردگی مقاومت خوبی دارد. پلاستیک عایق الکتریکی خوبی هم هست که خطر برق‌گرفتگی را کم می‌کند. با این حال، چون بدنه پلاستیکی مقاومت مکانیکی زیادی ندارد، در محیط‌هایی که احتمال ضربه زیاد است یا محیط‌های صنعتی توصیه نمی‌شود.

جعبه فیوز فلزی

بدنه این جعبه‌فیوز از ورق فولادی، گالوانیزه یا آلومینیوم ساخته شده است و مقاومت بسیار بالایی در برابر ضربه، فشار و شرایط سخت محیطی دارد؛ به همین دلیل برای کارگاه‌ها، موتورخانه‌ها، انبارها و محیط‌های صنعتی بهترین انتخاب هستند. نکته مهم این است که باید جعبه‌های فلزی به سیستم ارتینگ متصل شوند تا خطر برق‌گرفتگی به صفر برسد.

جعبه فیوز ضدآب و ضدگردوغبار (IP-rated)

این جعبه‌ها مخصوص محیط‌های مرطوب یا آلوده هستند و با استاندارد IP ساخته می‌شوند؛ یعنی از ورود آب، گردوغبار و حتی باران جلوگیری می‌کنند. برای مکان‌هایی مثل پشت‌بام، پارکینگ، کارگاه‌های صنعتی یا فضاهای بدون سقف بسیار مناسب‌اند و ایمنی برق در این محیط‌ها را تضمین می‌کنند.

جدول انواع جعبه فیوز بر اساس جنس و مقاومت برای شما تهیه شده است تا  بتوانید راحت تر مقایسه کنید.

استاندارد جعبه فیوز ساختمان

استاندارد جعبه فیوز ساختمان به مجموعه قوانین و دستورالعمل‌هایی گفته می‌شود که برای نصب و نگهداری ایمن جعبه فیوز در ساختمان‌ها تعیین شده‌اند. رعایت این استانداردها باعث می‌شود سیستم برق ساختمان هم ایمن باشد و هم عملکرد مناسبی داشته باشد. استانداردهای مهم شامل موارد زیر هستند:

محل و ارتفاع نصب جعبه فیوز

ارتفاع استاندارد نصب جعبه فیوز اهمیت زیادی دارد، چون دسترسی راحت برای بررسی و تعمیرات، ایمنی ساکنین و جلوگیری از آسیب به تجهیزات برقی را تضمین می‌کند. رعایت فاصله استاندارد از کف و سایر تأسیسات، مانند لوله‌های آب و گاز، از وقوع خطرات احتمالی جلوگیری می‌کند.

• ارتفاع جعبه فیوز از کف ساختمان باید بین ۱۵۰ تا ۱۷۰ سانتیمتر بالاتر باشد.
• ارتفاع جعبه فیوز از لوله‌های آب و گاز باید حداقل ۱ متر بالاتر باشد.

فضای خالی اطراف جعبه فیوز

اطراف جعبه باید فضای کافی داشته باشد، حداقل ۱.۵ متر، تا امکان نصب علائم هشدار و کپسول آتش‌نشانی وجود داشته باشد و دسترسی راحت باشد.

سیم‌کشی و حفاظت در برابر جریان اضافه

سیم‌ها باید با اندازه مناسب و ولتاژ صحیح نصب شوند و دستگاه‌های محافظ جریان اضافه طبق محاسبات بار الکتریکی تعبیه شوند.

اتصال به زمین

اتصال درست جعبه فیوز به زمین برای جلوگیری از خطر برق‌گرفتگی بسیار حیاتی است.

دسترس‌پذیری و برچسب‌گذاری

هر مدار و فیوز باید برچسب داشته باشد تا عیب‌یابی و تعمیرات سریع و آسان انجام شود.

توجه داشته باشید که این استانداردها توسط سازمان نظام مهندسی و مقررات ملی ساختمان تعیین می‌شوند و ممکن است در طول زمان تغییر کنند، بنابراین همیشه به آخرین نسخه مقررات مراجعه کنید.

نکات ایمنی استفاده از جعبه فیوز

رعایت نکات ایمنی هنگام استفاده از جعبه فیوز بسیار مهم است تا از برق‌گرفتگی، آتش‌سوزی و آسیب به وسایل برقی جلوگیری شود. نکات زیر به زبان ساده و قابل فهم برای شما آورده شده است.

•  هرگز با دست خیس به جعبه فیوز دست نزنید.
•  جعبه فیوز را در ارتفاع مناسب ۱۵۰ تا ۱۷۰ سانتی‌متر نصب کنید.
•  جعبه فیوز را نزدیک لوله گاز قرار ندهید.
•  از نصب جعبه فیوز در مجاورت مستقیم آب خودداری کنید.
•  برچسب‌گذاری کامل روی جعبه و مدارها داشته باشید.
•  باز کردن یا تعمیر جعبه فیوز فقط توسط برقکار مجاز انجام شود.
•  محیط اطراف جعبه فیوز باید خشک و عاری از مواد قابل اشتعال باشد.
•  در جعبه فیوز را همیشه بسته نگه دارید تا گرد و غبار، رطوبت و دسترسی کودکان کنترل شود.

خلاصه ای از جعبه فیوز چیست و انواع آن

جعبه فیوز محفظه‌ای است که تمامی فیوزها و کلیدهای حفاظتی برق ساختمان در آن قرار می‌گیرند. عملکرد آن به این صورت است که برق ورودی ابتدا وارد جعبه فیوز می‌شود و سپس به مدارهای مختلف ساختمان پخش می‌گردد. اگر در هر مسیر اتصال کوتاه یا اضافه‌بار رخ دهد، فیوز یا کلید حفاظتی جریان را قطع می‌کند تا از آسیب به سیم‌کشی، وسایل برقی، برق‌گرفتگی و آتش‌سوزی جلوگیری شود.

انواع جعبه فیوز بر اساس نحوه نصب، تعداد ماژول، کاربرد، نوع شبکه برق و جنس بدنه تقسیم می‌شوند. از نظر نصب، شامل روکار، توکار و نیمه‌توکار هستند. بر اساس تعداد ماژول، مدل‌هایی با ۴ ماژول، ۶ تا ۱۲ ماژول و بالای ۱۲ ماژول وجود دارند. بر اساس کاربرد، به سه دسته خانگی، اداری و صنعتی تقسیم می‌شوند. از نظر شبکه برق، تک‌فاز، سه‌فاز و ترکیبی دارند و از نظر جنس و مقاومت می‌توانند پلاستیکی، فلزی یا ضدآب و ضد گردوغبار باشند. انتخاب درست جعبه فیوز باعث ایمنی بیشتر، مدیریت بهتر مدارها و امکان توسعه سیستم برق در آینده می‌شود.