چرا محافظ برق سبز نمی شود؟

اگر چراغ سبز محافظ روشن است ولی خروجی برق ندارید، معمولاً یکی از این علت‌ها مطرح است: محافظ هنوز در حالت تأخیر قرار دارد و باید کمی صبر کنید، کلید روشن/خاموش یا دکمه ریست (در مدل‌های کلیددار) فعال نشده است، یا پریزهای خروجی/اتصالات داخلی مشکل پیدا کرده‌اند. اگر با یک وسیله کم‌مصرف هم خروجی نمی‌دهد و در چند پریز مختلف همین وضعیت تکرار می‌شود، احتمال خرابی مدار خروجی یا رله محافظ بالاست و بهتر است برای جلوگیری از آسیب به تجهیزات، محافظ را تعویض کنید.

وقتی چراغ قرمز محافظ روشن است و چراغ سبز روشن نمی‌شود، یعنی محافظ برق ورودی را «غیرایمن» تشخیص داده و برای جلوگیری از آسیب، خروجی را قطع کرده است. این وضعیت معمولاً به یکی از این دلیل‌ها رخ می‌دهد: ولتاژ ورودی پایین‌تر یا بالاتر از حد مجاز است، نوسان شدید یا قطع‌و‌وصل برق وجود دارد، اتصال پریز یا سیم‌کشی مشکل دارد (شل بودن، داغ شدن، ارت ضعیف)، یا خود محافظ دچار ایراد داخلی شده است. اگر بعد از چند دقیقه صبر کردن و امتحان کردن یک پریز سالم دیگر باز هم چراغ قرمز ثابت ماند، از وصل کردن دستگاه‌های حساس خودداری کنید؛ چون یا مشکل برق ساختمان/منطقه جدی است یا محافظ نیاز به تعویض دارد.

نه لزوماً. در بیشتر مواقع محافظ سالم است و فقط در حالت ایمنی قرار دارد؛ مخصوصاً هنگام نوسان یا افت ولتاژ برق.

واقعیت این است که بله. محافظ‌های ارزان معمولاً دامنه ولتاژ محدودتر و حساسیت بالاتری دارند و زود وارد حالت قطع می‌شوند.سعی کنید محافظ برق را از یک فروشگاه معتبر و قابل‌اعتماد تهیه کنید؛ چون محافظ برق یک قطعه حیاتی است و مستقیماً از تجهیزات شما در برابر نوسان و آسیب محافظت می‌کند. تهیه محافظ اصلی و باکیفیت، ریسک خرابی، قطع‌و‌وصل‌های بی‌مورد و خسارت به دستگاه‌ها را به حداقل می‌رساند و در نهایت، هزینه‌های احتمالی را کم می‌کند.

معمولاً خطرناک نیست؛ در بسیاری از محافظ‌ها دیر روشن شدن چراغ سبز طبیعی است، چون دستگاه چند ثانیه تا چند دقیقه در حالت تأخیر و بررسی ولتاژ می‌ماند تا برق پایدار شود و بعد خروجی را وصل کند. با این حال، اگر این تأخیر نسبت به قبل خیلی بیشتر شده، یا چراغ سبز روشن و خاموش می‌شود و ثابت نمی‌ماند، یا چراغ قرمز هم همراه آن روشن می‌شود، یا با تغییر پریز هیچ فرقی نمی‌کند، یا محافظ داغ می‌شود و بوی سوختگی/صدای غیرعادی دارد، موضوع را جدی بگیرید. تا زمانی که چراغ سبز ثابت نشده هیچ وسیله‌ای وصل نکنید، و اگر این وضعیت تکرار شد برای جلوگیری از آسیب به تجهیزات، بررسی برق ورودی یا تعویض محافظ تصمیم کم‌ریسک‌تری است.

چراغ سبز محافظ برق وقتی چشمک می‌زند و ثابت نمی‌شود، یعنی محافظ هنوز برق ورودی را پایدار و ایمن تشخیص نداده و برای جلوگیری از آسیب، خروجی را وصل نمی‌کند. این حالت معمولاً به‌خاطر نوسان یا افت‌وخیز ولتاژ برق، ایراد در پریز یا سیم‌کشی همان نقطه، اضافه‌بار یا مشکل در یکی از دستگاه‌های متصل، یا در بعضی موارد خرابی خود محافظ رخ می‌دهد. برای جلوگیری از ضرر، تا زمانی که چراغ سبز ثابت نشده دستگاهی وصل نکنید؛ اگر با جدا کردن همه وسایل و امتحان کردن یک پریز سالم دیگر هم باز چشمک ادامه داشت، احتمال نوسان برق ساختمان/منطقه یا خرابی محافظ بیشتر است و تعویض محافظ یا بررسی برق ورودی تصمیم مطمئن‌تری خواهد بود.

بله، ممکن است. اگر چند وسیله را هم‌زمان به یک محافظ وصل کنید و مجموع مصرف بالا برود، محافظ می‌تواند اضافه‌بار را تشخیص دهد یا به‌خاطر افت ولتاژ لحظه‌ای، وارد حالت ایمنی شود و چراغ سبز ثابت نشود یا خروجی را وصل نکند. این حالت وقتی بیشتر دیده می‌شود که وسایل پرمصرف مثل بخاری برقی، اتو، کتری برقی، مایکروویو، سشوار یا چندراهی‌های دیگر را هم به محافظ وصل کرده باشید. برای اینکه سریع مطمئن شوید، همه وسایل را جدا کنید و محافظ را تنها به برق بزنید؛ اگر چراغ سبز ثابت شد، دستگاه‌ها را یکی‌یکی وصل کنید تا مشخص شود با کدام وسیله یا با چه مقدار بار، مشکل شروع می‌شود. اگر حتی بدون هیچ وسیله‌ای هم سبز نمی‌شود، موضوع بیشتر به نوسان برق، پریز/سیم‌کشی یا خود محافظ مربوط است.

چون محافظ مخصوص یخچال یا تلویزیون معمولاً با محافظ‌های معمولی یکسان نیست و حساسیت و منطق کاری متفاوتی دارد. خیلی از مدل‌های مخصوص یخچال، عمداً دیرتر سبز می‌شوند (گاهی ۳ تا ۵ دقیقه) تا بعد از نوسان یا قطع‌و‌وصل برق، کمپرسور با شوک روشن نشود؛ پس اگر تازه به برق زده‌اید، ممکن است کاملاً طبیعی باشد. دلیل دیگر این است که بعضی محافظ‌های مخصوص، بازه مجاز ولتاژ را سخت‌گیرانه‌تر در نظر می‌گیرند؛ در نتیجه در همان شرایطی که یک محافظ معمولی سبز می‌شود، محافظ یخچال/تلویزیون هنوز برق را “ایمن” تشخیص نمی‌دهد و سبز نمی‌شود. اگر فقط همان یک محافظ این رفتار را دارد، احتمال خرابی خود محافظ هم مطرح است (رله، مدار داخلی یا فیوز). برای اینکه سریع و بدون ریسک تصمیم بگیرید، اول یخچال یا تلویزیون را از محافظ جدا کنید و محافظ را تنها به برق بزنید و زمان تأخیرش را کامل صبر کنید. اگر سبز شد، مشکل از اضافه‌بار نیست و احتمالاً یا تأخیر طبیعی بوده یا وقتی دستگاه وصل می‌شود افت ولتاژ/اتصال پریز خودش را نشان می‌دهد. اگر سبز نشد، همان محافظ را در یک پریز سالم دیگر امتحان کنید؛ اگر باز هم سبز نشد، به‌احتمال زیاد خود محافظ مشکل دارد و برای جلوگیری از آسیب به یخچال یا تلویزیون، تعویض محافظ تصمیم کم‌ریسک‌تری است.

برق را زمانی باید تعویض کنید که نشانه‌های خرابی یا عملکرد غیرقابل‌اعتماد داشته باشد؛ چون در این حالت ممکن است به‌جای حفاظت، باعث ریسک و خسارت شود. اگر چراغ‌ها رفتار غیرعادی و دائمی دارند و با تعویض پریز هم درست نمی‌شود، معمولاً وقت تعویض است. مواردی که تعویض محافظ منطقی و کم‌ریسک‌تر است: وقتی در چند پریز مختلف چراغ سبز اصلاً روشن نمی‌شود یا مدام چشمک می‌زند و ثابت نمی‌ماند، وقتی چراغ سبز روشن است اما خروجی برق ندارید، وقتی محافظ با بارهای معمولی قطع‌و‌وصل می‌کند یا هر بار بی‌دلیل برق را قطع می‌کند، وقتی بدنه بیش از حد داغ می‌شود یا بوی سوختگی و صدای غیرعادی دارد، و وقتی پریزهای خروجی لق شده‌اند یا دوشاخه خوب در آن نمی‌نشیند. همچنین اگر محافظ ضربه خورده، آب خورده یا مدت طولانی کار کرده و کیفیتش پایین بوده، تعویض آن برای محافظت از یخچال، تلویزیون و تجهیزات گران‌قیمت تصمیم مطمئن‌تری است.

این حالت معمولاً یعنی برق ورودی گاهی در محدوده امن قرار می‌گیرد و محافظ خروجی را وصل می‌کند، اما با یک نوسان کوتاه دوباره برق را غیرایمن تشخیص می‌دهد و خروجی را قطع می‌کند؛ به همین دلیل چراغ سبز یک بار روشن می‌شود و یک بار نه. رایج‌ترین علت‌ها نوسان یا افت‌وخیز ولتاژ در ساختمان/منطقه، اتصال ضعیف در پریز یا سیم‌کشی همان نقطه (شل بودن، فرسودگی، داغ شدن)، یا اضافه‌بار و مشکل یکی از دستگاه‌های متصل است که باعث افت ولتاژ لحظه‌ای می‌شود. برای جلوگیری از آسیب، تا وقتی چراغ سبز ثابت و پایدار نشده دستگاه حساس وصل نکنید؛ اگر با عوض کردن پریز بهتر شد، مشکل از پریز یا سیم‌کشی است و اگر در چند پریز هم همین رفتار تکرار شد، احتمال نوسان شدید برق یا خرابی خود محافظ بیشتر است و تعویض محافظ یا بررسی برق ورودی تصمیم مطمئن‌تری خواهد بود.

گاهی می‌تواند طبیعی باشد، اما «خودِ شب» دلیل نیست؛ علت اصلی این است که در بعضی ساعات شب (به‌خصوص زمان مصرف بالا در ساختمان یا محله) ولتاژ دچار افت یا نوسان می‌شود و محافظ برای جلوگیری از آسیب، چراغ سبز را روشن نمی‌کند یا اجازه خروجی نمی‌دهد. با این حال اگر هر شب تکرار می‌شود، موضوع را طبیعی فرض نکنید چون می‌تواند نشانه افت ولتاژ، اتصالات ضعیف پریز، یا ایراد سیم‌کشی همان خط باشد. برای اینکه سریع مطمئن شوید، دستگاه‌ها را از محافظ جدا کنید و فقط خود محافظ را به برق بزنید و چند دقیقه صبر کنید؛ اگر سبز شد، مشکل از اضافه‌بار یا یکی از دستگاه‌هاست و باید وسایل را یکی‌یکی وصل کنید. اگر سبز نشد، همان محافظ را در یک پریز دیگر امتحان کنید؛ اگر آنجا سبز شد، مشکل از پریز یا سیم‌کشی نقطه قبلی است. اگر در چند پریز هم سبز نمی‌شود، یا نوسان برق منطقه زیاد است یا خود محافظ ایراد دارد و بهتر است برای وسایل حساس از آن استفاده نشود و تعویض یا بررسی جدی‌تر انجام شود.

محافظ تازه‌خریده‌شده هم اگر سبز نمی‌شود، لزوماً خراب نیست؛ رایج‌ترین دلیل این است که بعضی مدل‌ها در شروع کار چند دقیقه در حالت تأخیر و بررسی ولتاژ می‌مانند، یا برق ورودی همان پریز از محدوده مجاز خارج است و محافظ برای جلوگیری از آسیب خروجی را وصل نمی‌کند. برای اینکه وقت‌تان تلف نشود، اول هیچ وسیله‌ای به محافظ وصل نباشد و فقط خود محافظ را به برق بزنید و ۳ دقیقه صبر کنید (در محافظ‌های مخصوص یخچال گاهی بیشتر هم طبیعی است)، بعد همان محافظ را روی یک پریز دیگر که از سالم بودنش مطمئن هستید امتحان کنید و اگر مدل کلیددار است مطمئن شوید کلید روشن و دکمه ریست فعال است. اگر با این کارها باز هم در چند پریز سبز نشد، احتمال خرابی یا ایراد داخلی وجود دارد و بهترین کار استفاده نکردن برای دستگاه‌های مهم و پیگیری تعویض/گارانتی است تا سرمایه شما درگیر ریسک نشود.

بله، ممکن است اثر داشته باشد؛ اما معمولاً مشکل از خودِ «طول» نیست، از افت ولتاژ و کیفیت سیم است. وقتی سیم محافظ خیلی بلند باشد و مخصوصاً نازک یا بی‌کیفیت باشد، مقاومت مسیر بالا می‌رود و زیر بار (مثلاً یخچال، تلویزیون یا چند وسیله هم‌زمان) ولتاژِ سرِ محافظ افت می‌کند. در این حالت محافظ برق ورودی را ناپایدار یا خارج از محدوده امن می‌بیند و چراغ سبز ثابت نمی‌شود. همچنین اگر سیم جمع شده و کلاف باشد، می‌تواند داغ شود و افت ولتاژ و مشکل را بیشتر کند. برای اینکه سریع مطمئن شوید، محافظ را بدون هیچ وسیله‌ای مستقیم به پریز دیوار بزنید. اگر سبز شد، یعنی طول/کیفیت سیم یا مسیر اضافه (چندراهی، رابط، تبدیل) باعث افت ولتاژ بوده و بهتر است سیم کوتاه‌تر و استانداردتر استفاده شود و محافظ مستقیم به پریز وصل شود. اگر مستقیم هم سبز نشد، احتمالاً مشکل از برق ورودی، پریز/سیم‌کشی یا خود محافظ است.

به‌تنهایی معمولاً نه؛ گرد و غبارِ خشک به‌ندرت باعث می‌شود چراغ سبز محافظ روشن نشود. اما اگر گرد و غبار با رطوبت قاطی شده باشد، یا داخل پریزهای خروجی/ورودی آن‌قدر نشسته باشد که اتصال را ضعیف کند، یا باعث داغ شدن و اختلال در عملکرد محافظ شود، ممکن است محافظ برق را «ناایمن» تشخیص بدهد و سبز نشود یا چشمک بزند. برای جلوگیری از ریسک، محافظ را از برق بکشید و فقط تمیزکاری بیرونی و تمیز کردن سطح پریزها را انجام دهید و از باز کردن بدنه محافظ خودداری کنید؛ اگر بعد از تست در یک پریز سالم و بدون اتصال هیچ وسیله‌ای باز هم سبز نشد، احتمال مشکل از برق ورودی یا خرابی خود محافظ بیشتر است و بهتر است تعویض یا گارانتی پیگیری شود.

بعد از قطع و وصل برق، دیر روشن شدن چراغ سبز محافظ معمولاً طبیعی است. بیشتر محافظ‌ها یک «زمان تأخیر و بررسی» دارند تا اول نوسان‌های لحظه‌ای بعد از وصل برق تمام شود، بعد ولتاژ را چند بار چک کنند و وقتی مطمئن شدند شرایط ایمن است، خروجی را وصل کنند؛ این کار دقیقاً برای جلوگیری از آسیب به وسایلی مثل یخچال، تلویزیون و تجهیزات الکترونیکی انجام می‌شود. فقط زمانی باید نگران شوید که این تأخیر نسبت به قبل خیلی طولانی‌تر شده باشد، یا چراغ سبز ثابت نشود و مدام چشمک بزند، یا همراه چراغ قرمز روشن شود، یا در چند پریز مختلف هم همین رفتار تکرار شود. در این حالت تا ثابت شدن چراغ سبز هیچ دستگاهی وصل نکنید و اگر ادامه‌دار بود، برق ورودی/پریز را بررسی کنید یا برای جلوگیری از خسارت، تعویض محافظ را جدی بگیرید.

خاموش شدن چراغ سبز بعد از مدتی کار معمولاً یعنی محافظ در طول کار، برق را دیگر «ایمن» تشخیص نداده و برای جلوگیری از آسیب، خروجی را قطع کرده است. این اتفاق بیشتر به خاطر نوسان یا افت ولتاژ در همان خط برق، شل بودن دوشاخه یا پریز و داغ شدن اتصال، اضافه‌بار (مثلاً وصل بودن چند وسیله یا یک وسیله پرمصرف)، داغ شدن خود محافظ و ورود به حالت ایمنی، یا خرابی رله/مدار داخلی محافظ رخ می‌دهد. برای اینکه سریع و بدون ریسک مشخص شود مشکل از کجاست، دستگاه‌ها را جدا کنید و محافظ را تنها به برق بزنید؛ اگر چراغ سبز پایدار شد، مشکل از بار یا یکی از دستگاه‌هاست و باید وسایل را یکی‌یکی وصل کنید، اما اگر بدون هیچ دستگاهی هم بعد از مدتی سبز خاموش می‌شود یا در پریزهای مختلف تکرار می‌شود، احتمال نوسان برق ساختمان/منطقه یا خرابی خود محافظ بالاست و بهتر است برای وسایل مهم از آن استفاده نشود و تعویض/گارانتی پیگیری شود.

کم‌نور شدن چراغ سبز محافظ معمولاً نشانه «ضعیف شدن تغذیه داخلی یا مشکل در مدار نمایش/اتصالات» است و بهتر است ساده از کنار آن رد نشود. رایج‌ترین علت‌ها افت ولتاژ در پریز یا سیم‌کشی، شل بودن دوشاخه و پریز و ایجاد اتصال ضعیف (که باعث داغ شدن و افت ولتاژ می‌شود)، فرسودگی خود چراغ یا مدار داخلی محافظ بعد از مدتی کار، و در بعضی موارد داغ شدن محافظ زیر بار و کاهش کیفیت عملکرد است. اگر این کم‌نور شدن همراه با قطع‌و‌وصل خروجی، چشمک‌زدن، داغ شدن غیرعادی یا بوی سوختگی است، استفاده از محافظ برای دستگاه‌های مهم را متوقف کنید. اگر با جابه‌جایی به یک پریز سالم بهتر می‌شود، مشکل از پریز یا سیم‌کشی همان نقطه است؛ اما اگر در پریزهای مختلف هم کم‌نور می‌ماند، احتمال خرابی خود محافظ بالاست و تعویض یا پیگیری گارانتی تصمیم مطمئن‌تری برای جلوگیری از خسارت به تجهیزات است.

بله، کاملاً ممکن است. در بسیاری از محافظ‌ها چراغ فقط نشان می‌دهد «برق ورودی وجود دارد» یا «مدار نمایش روشن است»، اما بخش اصلی حفاظت و خروجی جداگانه کار می‌کند. بنابراین ممکن است رله خروجی، اتصالات داخلی، فیوز یا قطعات حفاظتی داخل محافظ آسیب دیده باشند و در عمل محافظ درست کار نکند، ولی چراغ همچنان روشن بماند. اگر چراغ روشن است اما خروجی قطع‌و‌وصل می‌شود، خروجی ندارید، بدنه داغ می‌شود، بوی غیرعادی حس می‌کنید یا رفتار چراغ‌ها نسبت به قبل تغییر کرده، بهترین کار این است که از آن محافظ برای دستگاه‌های مهم استفاده نکنید و محافظ را تعویض یا گارانتی را پیگیری کنید. برای اطمینان سریع هم می‌توانید محافظ را بدون هیچ وسیله‌ای به برق بزنید و با یک مصرف‌کننده کم‌مصرف مثل شارژر یا چراغ کوچک خروجی را تست کنید؛ اگر خروجی پایدار نبود، ریسک نکنید.

چون طراحی و استاندارد نمایش در همه محافظ‌ها یکسان نیست و هر برند ممکن است از کد رنگی متفاوت استفاده کند. بعضی مدل‌ها فقط یک چراغ دارند که حضور برق یا وضعیت کلی را نشان می‌دهد، بعضی‌ها به‌جای سبز از رنگ‌های دیگر مثل قرمز/زرد استفاده می‌کنند، و در برخی مدل‌ها اصلاً چراغ جدا برای «خروجیِ وصل و برقِ امن» در نظر گرفته نشده است. به همین دلیل نبودن چراغ سبز به‌خودیِ خود ایراد محسوب نمی‌شود و باید معنی چراغ‌ها را از روی راهنمای همان مدل یا نوشته‌های روی بدنه محافظ بررسی کرد تا اشتباه برداشت نشود و تجهیزات در معرض ریسک قرار نگیرد.