کلید تبدیل چیست؟

کارشناس فنی

کلید تبدیل برق چیست ؟

کلید تبدیل برق (Two-Way Switch)  یک نوع کلید روشنایی است که اجازه می‌دهد یک چراغ یا یک مدار روشنایی را از دو نقطه مختلف روشن و خاموش کنید؛ مثلاً چراغ راهرو را از ابتدای مسیر روشن کنید و از انتهای آن خاموش کنید، یا در راه‌پله از پایین روشن و از بالا خاموشش کنید. این کلید از بیرون شبیه کلید معمولی است، اما پشت آن سه ترمینال دارد و با تغییر مسیر عبور جریان، امکان کنترل چراغ از دو محل را فراهم می‌کند.

نسخهٔ صوتی مقاله کلید تبدیل چیست را برای شما آماده کرده ایم، تا به‌راحتی آن را گوش کنید.

 

در ادامه دلیل اهمیت کلید برق، ساختارآن، وظیفه کلید تبدیل و نحوه عملکرد و همچنین انواع کلید تبدیل را از زوایای مختلف بررسی میکنیم و اگر هدف‌تان اجرای ایمن‌تر برق ساختمان است، پیشنهاد می‌کنیم مقاله پریز برق محافظ‌دار را هم بخوانید.

دلیل اهمیت کلید تبدیل برق چیست ؟

اهمیت کلید تبدیل برق در این است که همزمان راحتی کنترل نور را بیشتر می‌کند، ایمنی رفت‌وآمد را بالا می‌برد، تجربه کاربری روشنایی را بهتر می‌کند و به مدیریت بهینه مصرف برق کمک می‌کند. در ادامه، جدول اهمیت کلید تبدیل برق را برای شما آماده کرده ایم تا بدانید هر دلیل دقیقا چه نتیجه ای برای شما ایجاد می کند و به اهمیت کلید تبدیل برق پی ببرید.

ساختار کلید تبدیل

ساختار کلید تبدیل برق به این صورت است که روی بدنه آن سه ترمینال (جای اتصال سیم) وجود دارد؛ یکی از ترمینال‌ها مشترک یا COM است و دو ترمینال دیگر غیرمشترک هستند. معمولاً ترمینال مشترک با رنگ متفاوت (یا علامت COM / L) مشخص می‌شود تا موقع سیم‌کشی اشتباه نشود. از نظر ظاهر کلی، کلید تبدیل خیلی شبیه کلید یک‌پل است و اگر کسی از قبل آشنا نباشد، از روی نمای بیرونی به‌راحتی تفاوت را تشخیص نمی‌دهد؛ تفاوت اصلی وقتی مشخص می‌شود که پشت کلید را ببینید، چون کلید یک‌پل معمولاً دو ترمینال دارد ولی کلید تبدیل سه ترمینال دارد.

وظیفه ی کلید تبدیل برق چیست ؟

وظیفه کلید تبدیل این است که امکان کنترل یک منبع روشنایی را از دو نقطه متفاوت فراهم کند؛ یعنی شما می‌توانید یک چراغ را از یک سمت روشن کنید و از سمت دیگر خاموش کنید، بدون اینکه مجبور شوید مسیر را برگردید. این قابلیت دقیقاً در فضاهایی مثل راه‌پله، اتاق‌خواب‌هایی که دو ورودی دارند یا محیط‌های بزرگ کاربرد دارد، چون هم کاربری روشنایی را ساده‌تر می‌کند و هم باعث می‌شود اجرای برق‌کشی منظم‌تر و حرفه‌ای‌تر به نظر برسد.

محصولات پیشنهادی

کلید تبدیل مدل ارس برند ایران الکتریک ۱۰۶,۲۱۸ تومان مشاهده بیشتر

کلید تبدیل مدل برلیان برند ایران الکتریک ۱۰۶,۲۱۸ تومان مشاهده بیشتر

کلید تبدیل مدل آسا دلند ۱۰۲,۴۸۷ تومان مشاهده بیشتر

کلید تبدیل بارانی روکار برکه پارت الکتریک ۱۰۱,۱۲۶ تومان مشاهده بیشتر

کاربرد کلید تبدیل برق چیست ؟

کاربردهای کلید تبدیل به این دلیل گسترده است که امکان کنترل یک چراغ را از دو نقطه مختلف فراهم می‌کند و همین موضوع در فضاهای پرتردد، مسیرهای طولانی و محیط‌های بزرگ، استفاده از روشنایی را ساده‌تر و منطقی‌تر می‌کند. در ادامه مهم‌ترین موارد استفاده کلید تبدیل را می‌بینید که هم راحتی دسترسی به نور را افزایش می‌دهند و هم به ایمنی و مدیریت بهتر روشنایی کمک می‌کنند.

روش عملکرد کلید تبدیل

روش عملکرد کلید تبدیل برق به این صورت است که به جای قطع و وصل ساده جریان، مسیر عبور برق را تغییر می‌دهد؛ یعنی داخل کلید یک ترمینال مشترک وجود دارد و دو ترمینال دیگر که مسیرهای جایگزین محسوب می‌شوند. وقتی وضعیت کلید تغییر می‌کند، ترمینال مشترک به جای اینکه همیشه به یک مسیر وصل باشد، بین دو مسیر جابه‌جا می‌شود؛ بنابراین جریان برق از یکی از مسیرهای ارتباطی عبور می‌کند و به چراغ می‌رسد یا از مسیر دیگری عبور می‌کند و چراغ خاموش می‌ماند؛ به همین دلیل با تغییر وضعیت هر کدام از کلیدهای تبدیل، مسیر جریان عوض می‌شود و در نتیجه وضعیت روشنایی هم تغییر می‌کند؛ یعنی چراغ از روشن به خاموش یا از خاموش به روشن تبدیل می‌شود.

انواع کلید تبدیل برق ازنظر تعداد مدار (پل)

از نظر تعداد مدار (پل)، کلید تبدیل معمولاً به دو مدل یک‌پل و دوپل تقسیم می‌شود و تفاوت اصلی آن‌ها در تعداد مدارهایی است که همزمان می‌توانند از دو نقطه کنترل شوند.در ادامه به توضیح هر یک میپردازیم و جدول مقایسه ی تک پل و دو پل را برای شما قرار دادیم؛ تا بهتر بتوانید تفاوت ها را درک کنید.

کلید تبدیل تک پل

کلید تبدیل یک‌پل برای زمانی استفاده می‌شود که فقط یک چراغ یا یک مدار روشنایی دارید و می‌خواهید همان را از دو نقطه روشن و خاموش کنید؛ مثلاً چراغ راهرو، راه‌پله یا یک چراغ سقفی اتاق. این مدل رایج‌ترین گزینه در برق ساختمان است؛ چون هم نصب ساده‌تری دارد و هم برای اکثر فضاهای معمولی کاملاً کافی است. از نظر ساختار هم معمولاً یک ترمینال مشترک و دو ترمینال غیرمشترک دارد و با جابه‌جا کردن مسیر جریان، وضعیت چراغ را تغییر می‌دهد.

کلید تبدیل دو پل

کلید تبدیل دوپل زمانی کاربرد دارد که شما دو مدار جداگانه دارید و می‌خواهید هر دو را از دو نقطه کنترل کنید؛ مثلاً در راه‌پله هم چراغ اصلی دارید و هم چراغ دیواری، یا در یک سالن دو ردیف روشنایی دارید و می‌خواهید هر ردیف را مستقل کنترل کنید؛ اما کنترل هر کدام باید از دو محل ممکن باشد. در این حالت، کلید تبدیل دوپل در واقع مثل این است که دو کلید تبدیل یک‌پل را کنار هم و داخل یک قاب قرار داده باشند؛ یعنی دو مدار کاملاً مستقل دارید که هرکدام مسیرهای ارتباطی مخصوص به خودش را دارد. مزیتش این است که به جای نصب دو قاب جدا، همه چیز یکجا و مرتب‌تر اجرا می‌شود؛ اما برای اجرا، سیم‌کشی و دقت در اتصال‌ها بیشتر از مدل یک‌پل است، چون دو مسیر مستقل را باید درست و جداگانه مدیریت کنید.

انواع کلید تبدیل از نظر نوع نصب

از نظر نوع نصب، کلید تبدیل برق به دو دسته توکار و روکار تقسیم می‌شود که هر کدام برای شرایط اجرایی متفاوتی کاربرد دارند. در ادامه، هر مدل را به زبان ساده توضیح می‌دهیم و سپس یک جدول مقایسه قرار می‌دهیم تا تفاوت‌ها و کاربردهای آن‌ها کاملاً مشخص شود.

کلید تبدیل توکار

کلید تبدیل توکار مدلی است که داخل قوطی کلید و داخل دیوار نصب می‌شود و فقط قاب و رویه کلید روی دیوار دیده می‌شود. این مدل در ساختمان‌های مسکونی و اداری رایج‌تر است، چون ظاهر مرتب‌تری ایجاد می‌کند و سیم‌کشی هم معمولاً داخل دیوار انجام می‌شود؛ به همین دلیل برای پروژه‌های نوساز یا بازسازی‌هایی که امکان شیارزنی و سیم‌کشی داخل دیوار وجود دارد، انتخاب استانداردتری محسوب می‌شود و در نهایت نمای کار تمیزتر درمی‌آید.

کلیدتبدیل روکار

کلید تبدیل روکار مدلی است که روی سطح دیوار نصب می‌شود و بدنه کلید بیرون از دیوار قرار می‌گیرد؛ در این حالت سیم‌ها معمولاً از بیرون دیوار یا داخل داکت و ترانکینگ به کلید می‌رسند. این مدل بیشتر در فضاهایی مثل کارگاه، انبار، پارکینگ، موتورخانه یا جاهایی استفاده می‌شود که یا امکان تخریب دیوار وجود ندارد یا سرعت اجرا مهم است. مزیت اصلی کلید تبدیل روکار این است که نصب آن سریع‌تر و ساده‌تر است و برای محیط‌های صنعتی و اجرایی گزینه کاربردی‌تری به حساب می‌آید.

انواع کلید تبدیل از نظر ظاهری و تکنولوژی عملکرد

از نظر ظاهر و تکنولوژی عملکرد، کلید تبدیل را می‌توان به چند نوع رایج تقسیم کرد؛ شامل کلید تبدیل مکانیکی معمولی، کلید تبدیل با طراحی ظاهری مدرن یا کلاسیک، کلید تبدیل چراغ‌دار، کلید تبدیل لمسی و کلید تبدیل هوشمند. در ادامه هر کدام را به زبان ساده توضیح می‌دهیم و برای اینکه مقایسه راحت‌تر باشد، یک جدول کامل هم قرار می‌دهیم.

کلید تبدیل مکانیکی معمولی

این مدل رایج‌ترین نوع کلید تبدیل در برق ساختمان است و همان عملکرد استاندارد تبدیل را انجام می‌دهد. داخل این کلید یک ترمینال مشترک وجود دارد که با تغییر وضعیت کلید بین دو مسیر جابه‌جا می‌شود و به همین دلیل چراغ از دو نقطه قابل کنترل می‌شود. مزیت اصلی این مدل سادگی، سازگاری بالا با سیم‌کشی‌های رایج ساختمان و تعمیرپذیری بهتر است و معمولاً از نظر هزینه هم اقتصادی‌تر محسوب می‌شود.

کلید تبدیل با ظاهری مدرن یا کلاسیک

در این گروه، عملکرد همچنان مکانیکی و استاندارد است اما ظاهر و فرم کلید فرق می‌کند؛ مثلاً بعضی مدل‌ها راکری و تخت‌تر (مدرن‌تر) هستند و بعضی مدل‌ها اهرمی یا کلاسیک طراحی می‌شوند. این نوع دسته‌بندی بیشتر برای هماهنگی با دکور و سلیقه مشتری مهم است و معمولاً در کیفیت قاب، جنس رویه، دوام کلید و حس فشردن هم تفاوت‌هایی بین سری‌ها و برندها دیده می‌شود.

کلید تبدیل چراغ‌دار (دارای نشانگر)

این مدل از نظر عملکرد تبدیل، تفاوتی با مدل مکانیکی ندارد اما یک چراغ کوچک یا نشانگر روی کلید دارد که معمولاً برای پیدا کردن کلید در تاریکی یا نشان دادن وضعیت استفاده می‌شود. نکته مهم این است که چراغ‌دار بودن به نحوه سیم‌کشی و طراحی همان مدل بستگی دارد و بهتر است در زمان خرید مشخص شود نشانگر دقیقاً برای چه حالتی طراحی شده است.

کلید تبدیل لمسی (Touch)

این مدل ظاهر شیشه‌ای یا پنل لمسی دارد و فرمان روشن و خاموش شدن را با لمس انجام می‌دهد. در بسیاری از مدل‌ها، تغییر وضعیت به کمک مدار الکترونیکی و رله انجام می‌شود، نه مکانیزم مکانیکی کلاسیک. نتیجه این است که ظاهر مدرن‌تری ارائه می‌دهد اما در انتخاب آن باید به کیفیت برند، شرایط نصب و سازگاری با سیستم روشنایی توجه شود.

کلید تبدیل هوشمند

کلید تبدیل هوشمند علاوه بر کنترل از دو نقطه، می‌تواند امکاناتی مثل کنترل از طریق اپلیکیشن، سناریو، زمان‌بندی یا هماهنگی با سیستم خانه هوشمند را هم فراهم کند. این مدل‌ها معمولاً الکترونیکی هستند و بسته به طراحی، ممکن است در نحوه سیم‌کشی با مدل‌های معمولی تفاوت داشته باشند؛ بنابراین قبل از خرید باید مشخصات نصب و شرایط برق‌کشی ساختمان بررسی شود.

انواع کلید تبدیل از نظر محل استفاده

علاوه بر دسته‌بندی‌های قبلی، کلید تبدیل را می‌توان از نظر محل استفاده و مقاومت بدنه هم بررسی کرد. این تقسیم‌بندی بر اساس شرایط محیطی انجام می‌شود؛ یعنی اینکه کلید در فضای داخلی معمولی نصب می‌شود یا در محیط‌های مرطوب، گردوغباردار و پرتردد که به بدنه مقاوم‌تر و محافظت بیشتر نیاز دارد. در ادامه دو مدل رایج را معرفی می‌کنیم و سپس جدول مقایسه را قرار می‌دهیم.

کلید تبدیل ضدآب یا بارانی (IP دار)

کلید تبدیل بارانی برای  فضاهایی طراحی می‌شود که احتمال پاشش آب، رطوبت یا گردوغبار وجود دارد؛ معمولاً بدنه درزگیری بهتری دارد و اغلب یک درپوش محافظ هم روی کلید قرار می‌گیرد تا از ورود آب و گردوغبار به قسمت‌های داخلی جلوگیری شود؛ به همین دلیل برای حیاط، پارکینگ روباز، محوطه، موتورخانه و فضاهای نیمه‌باز گزینه مناسب‌تری است. هنگام انتخاب این مدل، بهتر است درجه حفاظت IP را متناسب با محیط در نظر بگیرید.

کلید تبدیل صنعتی یا سنگین‌کار

کلید تبدیل صنعتی برای محیط‌هایی ساخته می‌شود که کلید زیاد استفاده می‌شود یا شرایط سخت‌تری مثل ضربه، گردوغبار و کاربری مداوم وجود دارد؛ معمولاً بدنه مقاوم‌تر و ترمینال‌های محکم‌تری دارد تا در استفاده طولانی‌مدت افت عملکرد و خرابی کمتر شود. این نوع بیشتر در کارگاه‌ها، انبارها، سوله‌ها، پارکینگ‌ها و فضاهای تاسیساتی کاربرد دارد.

حال که با انواع کلید تبدیل آشنا شدید، مطالعه مقاله بهترین برند کلید و پریز را به شما پیشنهاد می کنیم.

خلاصه ای از کلید تبدیل برق چیست و انواع آن

بنابراین، کلید تبدیل برق نوعی کلید روشنایی است که امکان کنترل یک چراغ یا یک مدار روشنایی را از دو نقطه مختلف فراهم می‌کند؛ یعنی می‌توانید چراغ را از یک سمت روشن کنید و از سمت دیگر خاموش کنید، بدون اینکه مجبور شوید مسیر را برگردید. این کلید از نظر ظاهر ممکن است شبیه کلید یک‌پل باشد، اما از نظر ساختار معمولاً سه ترمینال دارد که شامل یک ترمینال مشترک (COM) و دو ترمینال غیرمشترک است و همین ساختار باعث می‌شود به جای قطع و وصل ساده، مسیر عبور جریان را تغییر دهد. اهمیت کلید تبدیل در راحتی کنترل نور، افزایش ایمنی در فضاهای پرتردد مثل راه‌پله و راهرو، بهبود تجربه کاربری روشنایی و کمک به مدیریت بهتر مصرف برق است. همچنین انواع کلید تبدیل را می‌توان از نظر تعداد مدار به تک‌پل و دوپل، از نظر نوع نصب به توکار و روکار، از نظر ظاهر و تکنولوژی عملکرد به مکانیکی، چراغ‌دار، لمسی و هوشمند، و از نظر شرایط محیطی به مدل‌های ضدآب (IP دار) و صنعتی/سنگین‌کار دسته‌بندی کرد.